Lista aktualności
Retencja nizinna - Projekty Lasów Państwowych 2014 - 2020
W kwietniu 2019 r. Nadleśnictwo Solec Kujawski zakończyło realizację projektu "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu - mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych".
Nazwa projektu: Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych
Zrealizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne odraz monitoring środowiska
Okres realizacji: 2016-2023 r.
Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
przy wsparciu Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych jako jednostki realizującej projekt (JRP)
Cel projektu: wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych.
Cele uzupełniające:
• odbudowa cennych ekosystemów naturalnych, a tym samym pozytywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej;
• ocena skutków przyrodniczych wykonywanych zadań realizowana poprzez prowadzenie monitoringu porealizacyjnego wybranych zadań adaptacyjnych.
Podejmowane działania były ukierunkowane na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie i podtopienia, susza i pożary.
W ramach projektu realizowane zostały inwestycje związane z:
• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;
• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;
• adaptacją istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych z zachowaniem drożności cieku dla ryb;
• przeciwdziałaniem nadmiernej erozji wodnej – np. poprzez zabezpieczanie brzegów i stoków;
• przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów).
O oddziaływaniu obiektów retencyjnych decyduje nie ich wielkość, ale liczba urządzeń w zlewni, co przekłada się na ich efektywność na dużą skalę. Budowane były w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji z zastosowaniem materiałów naturalnych. Ponieważ obiekty te spełniają głównie funkcje ekologiczne – z założenia są przyjazne dla środowiska. Wszystkie projektowane budowle zostały dostosowane do lokalnych warunków przyrodniczo-krajobrazowych, w tym w taki sposób, aby umożliwić swobodne przemieszczanie się organizmów wodnych.
Efekty
Za najistotniejszy, mierzalny efekt projektu uznano przede wszystkim retencjonowanie wody. Nie mniej ważny jest również wpływ małej retencji na ochronę przyrody: zbiorniki powstałe w ramach projektu nie tylko przyczyniają się do poprawy bilansu wodnego i uwilgotnienia siedlisk leśnych, lecz także stały się ważną ostoją wodnej fauny i flory, służą jako wodopoje dla leśnych zwierząt i pełnią funkcje biofiltrów.
Mapa 1. Nadleśnictwa realizujące projekt
Kliknij, aby powiększyć:
Osiągnięte wskaźniki:
- objętość retencjonowanej wody: 2 544 674,61 mln m³
- pojemność obiektów małej retencji: 3 985 194,74 mln m³
- liczba obiektów piętrzących wodę lub spowalniających jej odpływ: 1 349 szt.
Wartość projektu
Całkowity koszt realizacji projektu: 246 495 660,08 zł
Kwota wydatków kwalifikowalnych: 191 222 163 zł
Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 162 538 838,55 zł
Projekt wykorzystuje kompleksowe zabiegi łączące przyjazne środowisku metody przyrodnicze i techniczne. Planowane są w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji budowane z zastosowaniem materiałów naturalnych. Wybierane technologie mają być przyjazne dla naturalnego środowiska przyrodniczego.
Bezpośrednim efektem realizacji projektu było zretencjonowanie 2,1 mln m³ wody.
Planowane w ramach projektu zadania realizowane przez Nadleśnictwo Solec Kujawski obejmowały usługi projektowania oraz roboty budowlane dotyczące małej retencji.
Zadania obejmowały dwa postępowania dotyczące:
1. Wykonania kompleksowej dokumentacji projektowej, kosztorysowej i STWiOR wraz z niezbędnymi pozwoleniami, uzgodnieniami i opiniami wymaganymi odrębnymi przepisami dla zadania: Ograniczenie odpływu oraz retencja wód w rowie, w oddz. 232C, w Leśnictwie Łażyn na terenie Nadleśnictwie Solec Kujawski oraz pełnienie nadzoru inwestorskiego.
2. Budowy 4 zastawek na cieku odprowadzającym wodę, umocnienie brzegów cieku przed i za zastawkami, obłożenie kamieniami części zbiornika w bezpośrednim sąsiedztwie zastawki w celu "unaturalnienia" i stabilizacji skarp.
W kwietniu 2019 r. Nadleśnictwo Solec Kujawski zakończyło realizację zadania: "Ograniczenie odpływu oraz retencja wód w rowie, w oddz. 232C i 233, w Leśnictwie Łażyn na terenie Nadleśnictwa Solec Kujawski", realizowanego w ramach projektu "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu - mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych".
Zadanie polegało na budowie 4 zastawek piętrzących wodę o wysokości pietrzenia 0,6 m, umocnieniu brzegów i dna rowu przed i za zastawkami, obłożeniu narzutem kamiennym części zbiornika w bezpośrednim sąsiedztwie zastawki w celu "unaturalnienia" i stabilizacji skarp.
Zadaniem planowanych urządzeń piętrzących wodę miało być magazynowanie wody i przeciwdziałanie przesychaniu terenów położonych w górnym biegu rowu na terenie oddziału oddziału leśnego 232 C.
Dzięki zastawkom piętrzącym wodę osiągnięto powierzchnię zalania wynoszącą 2305 m2, w tym objętość retencji 757 m3 wody. To nasz nowy magazyn wody, gdzie wcześniej w okresach bardziej suchych widzieliśmy tylko "ślad" płynącej wody.
W wyniku realizacji zadania osiągnięto następujące efekty:
- zastawki spiętrzyły wodę w istniejącym korycie rowu i jednocześnie utrzymują maksymalny jej poziom, który nie zalewa i nie podtapia terenów przyległych do rowu,
- poprawę stosunków wodnych poprzez ograniczenie odpływu co ma znaczenie głównie w miesiącach letnich i jesiennych - dzięki temu podniesienie poziomu wód gruntowych w przyległych obszarach leśnych ubogich w wodę, wzrost uwilgotnienia siedlisk, który przyczynia się do zachowania różnorodności biologicznej oraz do właściwego utrzymania stanu ochrony siedliska, oraz zwiększenie naturalnej biologicznej odporności drzewostanów zwłaszcza na zmiany związane ze zmianą klimatu,
- zwiększono dostępność wody dla zwierzyny leśnej, ptactwa, owadów i innej fauny,
- zwiększono dostępność wody do ochrony przeciwpożarowej lasu,
Film promocyjny o małej retencji
MECHANIZM UMOŻLIWIAJĄCY SYGNALIZOWANIE POTENCJALNYCH NADUŻYĆ FINANSOWYCH